Robotstofzuiger en huisdieren: minder stress dan een gewone stofzuiger?

Pak hier de stofzuiger uit de kast en je hebt binnen een paar seconden een aardig beeld van de verschillende karakters in huis. Maar hoe gaat het met een robotstofzuiger en huisdieren?

Keppler? Die hoeft de stofzuiger nog niet eens te zíén. Het geluid van het apparaat dat uit de kast wordt gehaald is blijkbaar voldoende reden om alvast naar het verst mogelijke stukje huis te vertrekken. Kleine is iets dapperder. Ze houdt de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten en blijft best zitten. Tot dat lawaaierige gevaarte toch echt te dichtbij komt.

Bij de honden zien we ongeveer dezelfde verdeling. Sila zit duidelijk in team Keppler: wegwezen. Wodan volgt meer de Kleine-aanpak. Waarom zou je opstaan als dat ding nog drie meter verderop is? Hij vertrekt pas wanneer de stofzuiger zijn persoonlijke ruimte daadwerkelijk begint binnen te dringen. We beschouwden het eigenlijk als een vast onderdeel van stofzuigen. Tot iemand ons een robotstofzuiger aanraadde.

En waarrempel: dezelfde dieren, hetzelfde huis, nog steeds een apparaat dat zuigt en door de kamer beweegt… maar ineens een stuk minder drama. Hoe kan dat?

Waarom hebben zoveel dieren een hekel aan de stofzuiger?

Het is verleidelijk om te denken dat honden en katten gewoon een hekel hebben aan stofzuigers. Maar vanuit hun perspectief is zo’n apparaat eigenlijk behoorlijk vreemd. Een gewone stofzuiger maakt veel geluid, veroorzaakt trillingen en beweegt nogal onvoorspelbaar. Hij gaat vooruit, achteruit, draait ineens om en komt soms rechtstreeks op het dier af. Bovendien wordt hij bestuurd door jou, waardoor een groot bewegend object opeens onderdeel lijkt te worden van jouw lichaam.

Voor een dier dat niet begrijpt wat stofzuigen is, is het helemaal niet zo gek om daar voorzichtig mee om te gaan.

Bij honden weten we bovendien dat gewone geluiden in huis daadwerkelijk stress kunnen veroorzaken. In een onderzoek onder 386 hondeneigenaren werden onder andere stofzuigers en andere huishoudelijke apparaten genoemd. Honden reageerden bijvoorbeeld door te blaffen, weg te lopen, te ijsberen, zich te verstoppen, te hijgen of hun oren naar achteren te leggen. Onderzoekers waarschuwen zelfs dat mensen zulke reacties soms onderschatten, juist omdat het geluid voor óns zo normaal is.

Ook in ander onderzoek naar de dagelijkse geluidswereld van honden staat de stofzuiger opvallend hoog: 14,8 procent van de ondervraagde eigenaren noemde het geluid van de stofzuiger als stressvol of beangstigend voor hun hond.

Keppler en Sila stellen zich dus niet aan. Vanuit hun beleving is er blijkbaar voldoende reden om te zeggen: zoek het lekker uit met je schoonmaakdrift, wij zijn weg.

Maar waarom lijkt een robotstofzuiger dan minder eng?

Dat vonden we eigenlijk het interessantste aan ons kleine experiment. Een robotstofzuiger maakt óók geluid. Hij beweegt óók door het huis. En eerlijk is eerlijk: een schijf die zelfstandig onder de eettafel vandaan komt rijden is vanuit kattenperspectief misschien ook niet direct de normaalste huisgenoot.

Toch reageren onze dieren er opvallend rustiger op.

Daar zijn een paar mogelijke verklaringen voor. Veel robotstofzuigers zijn stiller dan een traditionele stofzuiger. Ze zijn daarnaast laag bij de grond en bewegen meestal relatief langzaam. Een gewone stofzuiger wordt door een mens heen en weer bewogen en kan daardoor vrij abrupt van richting veranderen. Een robot volgt veel meer zijn eigen tempo en route.

Veterinaire informatie over stofzuigerangst bij honden noemt precies die combinatie van geluid, trillingen en onvoorspelbare beweging als mogelijke oorzaak van angst. Een robotstofzuiger wordt daarom ook genoemd als mogelijke optie voor honden die erg bang zijn voor een traditionele stofzuiger: hij is laag, beweegt langzamer en sommige modellen maken minder geluid.

Bij katten spelen vergelijkbare factoren. Ook zij kunnen schrikken van het harde geluid, de trillingen en de onverwachte bewegingen van een gewone stofzuiger. Een robotstofzuiger is trouwens niet automatisch kattenproof: sommige katten vinden juist zo’n zelfstandig bewegend ding eng.

En dat is belangrijk. Robotstofzuiger = diervriendelijk is te kort door de bocht. Het hangt echt af van het dier.

Misschien is voorspelbaarheid belangrijker dan we denken

Er speelt mogelijk nog iets mee. De gewone stofzuiger verschijnt bij ons uit een kast, wordt aangezet en begint vervolgens behoorlijk actief door de kamer te bewegen. Voor Keppler begint de ellende zelfs al vóór het apparaat aanstaat. Hij heeft kennelijk geleerd: dat geluid bij die kast betekent dat zo meteen DAT DING komt.

Dat is een aangeleerde associatie. Een robotstofzuiger staat daarentegen meestal gewoon ergens zichtbaar in zijn laadstation. Hij hoort daardoor min of meer bij het interieur. Wanneer hij regelmatig op ongeveer dezelfde manier door het huis rijdt, krijgen dieren bovendien veel kansen om te ontdekken dat er eigenlijk niets gebeurt. Ook bij ons staat hij in onze huiskamer.

Dat zou gewenning makkelijker kunnen maken. Bij honden weten we dat geleidelijke blootstelling en het koppelen van een stofzuiger aan iets positiefs kunnen helpen om angst te verminderen. Of dieren een robotstofzuiger om precies die reden minder eng vinden, is voor zover wij kunnen vinden nog niet goed onderzocht. Maar het zou wel kunnen verklaren waarom we hier thuis zo’n verschil zien.

Het grappige is: de stofzuiger bestaat pas net

Die ‘eeuwenoude hekel aan de stofzuiger’ is natuurlijk met een knipoog bedoeld. Onze honden en katten stammen niet af van dieren die duizenden jaren geleden al dekking moesten zoeken voor een rondrazende Dyson. Wat wél oud is, is het mechanisme erachter.

Een plotseling hard geluid, trillingen en iets groots dat onvoorspelbaar op je af beweegt? Voor een dier kan afstand nemen dan een heel verstandige reactie zijn. Eerst veiligheid, daarna zien we wel weer.

Daar komt ervaring bovenop. Een dier dat al jong rustig kennismaakt met allerlei geluiden kan daar later anders op reageren dan een dier dat weinig ervaring heeft met harde of onverwachte geluiden. Onderzoek naar geluidsangst bij honden laat zien dat ervaringen en gewenning hierbij een rol kunnen spelen.

En dan heb je natuurlijk nog karakter. Waar Keppler en Sila duidelijk kiezen voor vluchten en vragen stellen we later wel, lijken Kleine en Wodan eerst te willen beoordelen of vertrek werkelijk noodzakelijk is.

Is een robotstofzuiger dan beter voor het dierenwelzijn?

Voor ónze dieren lijkt het antwoord voorlopig ja. Niet omdat een robotstofzuiger per definitie diervriendelijk is. En ook niet omdat we na één week ineens wetenschappelijk onderzoek kunnen bedrijven vanuit onze woonkamer. Maar het verschil in gedrag is moeilijk te missen. De gewone stofzuiger zorgt bij sommige dieren al voor alertheid of vluchtgedrag voordat we goed en wel begonnen zijn. Bij de robotstofzuiger zien we dat veel minder.

En dat vinden wij óók duurzaamheid.

Bij EcoPawsitive kijken we graag naar materialen, energieverbruik, levensduur en afval. Maar een product dat jarenlang in een huishouden met dieren wordt gebruikt, heeft ook invloed op hun leefomgeving. Als een keuze aantoonbaar meer rust geeft aan de dieren die er iedere dag mee te maken krijgen, mag dat wat ons betreft meewegen.

Maar wacht even… een robotstofzuiger is toch helemaal niet zo duurzaam?

En daar zit de andere kant van het verhaal. Een robotstofzuiger bevat elektronica, sensoren én een accu. Voor de productie van accu’s zijn energie en verschillende grondstoffen nodig. Sommige grondstoffen worden gewonnen op manieren die belastend kunnen zijn voor mens en milieu. Een extra elektrisch apparaat kopen terwijl je al een prima stofzuiger hebt, kunnen we daarom moeilijk verkopen als de meest milieuvriendelijke keuze.

Wie er een koopt, kan de impact wel enigszins beperken door voor een degelijk en repareerbaar model te kiezen, onderdelen zoals borstels en accu’s te vervangen in plaats van het hele apparaat en hem zo lang mogelijk te gebruiken. Lang doen met elektrische apparaten en repareren als dat kan, is doorgaans beter dan snel vervangen.

En is je robot uiteindelijk echt op? Gooi hem dan nooit bij het restafval. Lever hem in als elektrisch apparaat. Kun je de accu veilig uit het apparaat halen, dan lever je die apart in bij een inzamelpunt voor batterijen en accu’s. Zit de accu ingebouwd en is hij niet bedoeld om zelf te verwijderen, dan lever je het apparaat mét accu in als elektrisch apparaat.

Dat laatste is belangrijk: accu’s horen niet in de vuilnisbak. Behalve dat waardevolle grondstoffen verloren gaan, kunnen beschadigde accu’s kortsluiting en brand veroorzaken.

Dus: gewoon allemaal aan de robot?

Nee. Heb je dieren die rustig blijven liggen wanneer je de gewone stofzuiger pakt? Dan zouden wij niet adviseren om puur vanwege dierenwelzijn een nieuw apparaat te kopen. Het duurzaamste apparaat is vaak het apparaat dat je al hebt en zo lang mogelijk gebruikt.

Maar heb je een Keppler of Sila in huis die iedere stofzuigbeurt ervaart alsof de Apocalyps door de woonkamer wordt getrokken? Dan kan het interessant zijn om te kijken of een stillere en voorspelbaarder bewegende robotstofzuiger verschil maakt.

Laat een dier er wel rustig aan wennen. Geef altijd de mogelijkheid om afstand te nemen en zorg dat er een veilige plek is waar de robot niet komt. Zet hem niet expres achter je hond of kat aan – ook niet voor dat ene ‘grappige’ filmpje.

En kijk vooral naar je dier. Weglopen, verstoppen, hijgen, verstijven, oren naar achteren of steeds alert de stofzuiger in de gaten houden, kunnen tekenen zijn dat het apparaat toch meer spanning oplevert dan je misschien denkt.

En hoe beviel hij ons?

Onze eerste indruk is dat met een huishouden vol met dieren en 3 personen waaronder één langharig wezen, ikzelf, is het een verademing om iedere dag de knop van de robotstofzuiger in te drukken en de dag door te komen in een huis met een redelijk schone vloer. Wij hebben gekozen voor een robotzuiger met dweilfunctie, en ondanks dat het niet hetzelfde resultaat achterlaat als wanneer we met een stoom reiniger de vloer reinigen, het is wel fijn dat het iedere dag gedaan wordt.

Maar er zit een adertje onder het gras. Want een huishouden met meerdere harige testpanelleden bleek voor de robotstofzuiger zelf nogal een uitdaging. Na een week konden we uitgebreid aan de slag om haren uit borsteltjes, rolletjes en andere onmogelijke hoekjes te peuteren.

Dus is de robotstofzuiger in ons huis diervriendelijker?

Onze bevindingen: absoluut! Milieuvriendelijker? Dat durven we niet te beweren. Mensvriendelijker?Vraag het nog eens nadat we klaar zijn met het uitpluizen van die borsteltjes. 🙂 Maar met dieren die de robotstofzuiger volledig hebben geaccepteerd; is die kleine inspanning teniet gedaan.

Wij hebben de robotstofzuiger van het Nederlandse merk Toni Homi aangeschaft. Zij richten zich op de doelgroep mensen met huisdieren. We kregen na binnenkomst een koringscode van 50% voor de accessoires set. Daar hebben we ook gelijk gebruik van gemaakt zodat we zo lang mogelijk van de robotstofzuiger kunnen blijven genieten.